‘Meister’ H.H.J. van den Heuvel werkte veertien jaar als onderwijzer in de Moost. Dat gebied was een deel van de Peel op de grens van Limburg en Brabant. Vanaf eind negentiende eeuw werd er turf gewonnen door de firma van de Griendt. Voor de kinderen van de turf-arbeiders werd een school gesticht. Het was een openbare school op het gebied van de gemeente Nederweert. Van den Heuvel heeft daar school gedaan tot hij in september 1944 ‘bevrijd’ werd door het bombardement van de Peel.

De Moost, een veengebied in de driehoek Nederweert, Meijel en Someren. Je kwam er als je vanuit Nederweert langs de Zuid-Willemsvaart naar Sluis 13 reed. Er was een eenmansschool. Alle kinderen zaten in één lokaal. Ze kregen om de beurt les van de enige onderwijzer. Hij was ook tegelijk hoofd van de school. Omdat het een openbare school was had ze geen naam van een heilige, zoals b.v. de St. Lambertusschool. Ze heette gewoon O.L. School Moost.

Het gemeentebestuur van Nederweert zocht hiervoor een onderwijzer. Ze plaatsten een oproep in dagblad de Limburger Koerier. Een totaal onbekende solliciteerde op de vacature. Ene H.H.J. (Mon) Van den Heuvel uit Neeritter. Hij had de Normaalschool in Maastricht doorlopen. Hij werkte als onderwijzer vanaf 1 september 1923 in Beegden aan de O.L. School. Was hij toe aan een nieuwe uitdaging? Wilde hij eigen baas worden? Of was het zijn sociaal gevoel wat hem naar de Moost dreef? Wilde hij de kinderen en de ouders daar in de Peel verder helpen? Hij werd op 1 december 1931 benoemd tot onderwijzer en hoofd.

Anderhalve maand eerder, op 13 oktober, was hij getrouwd met Margriet Dalemans uit Grathem, dochter van meister Dalemans. Ze gingen wonen in de Kerkstraat in Nederweert dicht bij het huis van Juf Pubben. Van daar fietste hij iedere dag, zes dagen per week, naar de school in de Moost. Acht kilometer heen en acht kilometer terug, zomer en winter over onverharde wegen. In de winter vol met kuilen en gaten, modder en wielsporen van de boerenkarren. Op een fiets zonder versnelling en tegen het einde van de oorlog met houten banden. Elke dag op tijd daar zijn, zeker in de winter, om de kachel aan te steken. Hij had wel een auto, maar die gebruikte hij alleen op zondag. De auto zou veel te vies worden en te veel lijden op de zandwegen.

In 1932 werd hun eerste dochter Lène geboren. In 1933 op hun trouwdag en zijn verjaardag 10 november kwam Lies. In 1936 werd dochter nummer drie Tilly geboren. Af en toe nam hij een van de kinderen achter op de fiets mee naar school. je moest dan de hele dag blijven tot je weer op de fiets mee naar huis ging. Je zat op de laatste bank achter in de klas. Zo kon je goed zien hoe je vader de hele dag druk in de weer was. Lesgeven aan de kinderen en ze een beetje opvoeden. Soms deed je een dutje. Niet ongevaarlijk want je kon zomaar opzij uit de bank tuimelen. Je kreeg wat boekjes van je vader-meister om in te kijken.

Na de oorlog stelde de schoolinspectie voor om“met ingang van 1 September 1945 over te gaan tot oprichting van een openbare school voor v.g.l.o. (voortgezet lager onderwijs) te Ospel. Het hoofd der openbare school te Moost kan dan benoemd worden tot hoofd der op te richten v.g.l.o. school te Ospel”. Uiteindelijk werd de Meister van de Moost in Ospel aangesteld als onderwijzer met meester Koppen als hoofd. Daarmee werd het hoofdstuk de Moost voorgoed gesloten. Aan Sluis 13 werd een nieuwe school gesticht.

Peter van den Heuvel, in: Weekblad voor Nederweert, diverse afleveringen, 2019 (ingekorte versie).