Wij verzorgen presentaties en lezingen die het verleden van Nederweert tot leven brengen. Tijdens deze bijeenkomsten delen we verhalen, inzichten en bijzondere vondsten met een breed publiek. Zo maken we de geschiedenis met woord en beeld toegankelijk.
Informatie en boekingen: mail naar contact@nederweertsverleden.nl
Twee lokale gemeenschappen in Nederlands-Limburg, het stadje Weert en het dorp Nederweert, bezitten sinds jaar en dag een gezonde animositeit ten opzichte van elkaar. In de moderne tijd uit zich dat bijvoorbeeld in de vorm van discussies over annexaties, hotels en industrieterreinen. Wie echter inzoomt, zal zien dat deze sentimenten feitelijk een lange geschiedenis hebben die al begon in de 16e eeuw.
Een sleutelrol daarin werd gespeeld door Philips de Montmorency, de Vlaamse edelman die in 1568 samen met Lamoraal van Egmont op de Brusselse Grote Markt op gezag van Alva werd onthoofd. Met hun dood wordt meestal de start van de Tachtigjarige Oorlog gemarkeerd. Graaf Philips, die ook Heer van Weert en Nederweert was, en zijn familie hebben een belangrijke rol gespeeld in het cultiveren en stimuleren van de spanningen tussen de beide buurgemeenten en legden daarmee de kiem voor langdurige burenruzies.
Hoe zich dit heeft ontwikkeld in de loop van vijf eeuwen en langs welke lijnen van geloof, gezag, geld en gedoe dat verliep, wordt ten tonele gebracht. Dat gebeurt in een ongeveer 40 minuten durende gesproken presentatie, ondersteund met overvloedig beeldmateriaal.
Tijdsduur: 1 uur.
Het verhaal van de zoektocht naar een beroemd middeleeuws schilderij uit 1470 uit het Klooster St. Elisabeth in Nunhem. Daarop staat o.a. afgebeeld het oude kasteel van Weert, de Nijenborgh genaamd. Het schilderij raakte tijdens de IIe Wereldoorlog zoek. Volgens sommigen is het toen verbrand maar volgens anderen bevindt het zich momenteel in Oekraïne.
De spreker neemt u als een soort detective mee op zijn spannende zoektocht naar dit verloren gewaande schilderij. Die reis voert ons via Parijs naar tal van Europese steden, waaronder de stad Berlijn op het dramatische moment dat die stad in mei 1945 door de Amerikanen en Russen wordt belegerd. De zoektocht eindigt via Italië uiteindelijk weer in onze Limburgse streek. Zonder schilderij weliswaar maar wel met een ander opvallend resultaat…
De presentatie bevat nooit eerder vertoond beeldmateriaal en geluidsfilmfragmenten.
Tijdsduur: 40 minuten.
Niet te missen voor iedereen die het via Google Earth bekijkt. De kanalen Zuid-Willemsvaart, Noordervaart en Kanaal Wessem-Nederweert verdelen de gemeente Nederweert in vier kwarten. Zij vormen een kanalenkruis, met in het hart daarvan een in de aanloop naar de Tweede Wereldoorlog zwaar gefortificeerd verdedigingseiland. De vorming van dat kruis startte met de aanleg van het Grand Canal du Nord door Napoleon in 1808. Nooit eerder gepubliceerd bronnenmateriaal werpt een nieuw licht op de kanalengeschiedenis van het Land van Weert.
De eerste voorbereidende kanaalwerkzaamheden blijken namelijk al te dateren uit de Tachtigjarige Oorlog. En ook nog in competitie tussen Staatse en Spaanse ingenieurs. Door de toenmalige politieke en militaire situatie sneuvelden de plannen tot realisatie. De Fossa Peellandia werd gedeeltelijk aangelegd en eindigde vlak ten noorden van Ospel.
Het plan voor de Fossa Peellandia werd pas echt gerevitaliseerd in de jaren 1803-1810, in de vorm van het Napoleontische Grand Canal du Nord of Noordervaart, een project dat overigens ook onvoltooid zou blijven. En de beoogde noord-zuidgerichte bypass van de Maas van Den Bosch richting Maaseik kwam er uiteindelijk pas in 1822-1826 en ging Zuid-Willemsvaart heten. De laatste loot aan de stam was het Kanaal Wessem-Nederweert waarvan de aanleg in 1929 gereed kwam. Uiteindelijk heeft het dus vrijwel precies 400 jaar geduurd voordat het kanalenkruis in Nederweert voltooid zou worden.
Tijdsduur: 1 uur.
De Weerter timmermanszoon Louis Kooken (1867-1940) verhuisde op jonge leeftijd naar Eindhoven.
Hij werd daar architect en zou een flink stempel drukken op de bouwkundige ontwikkeling van de stad Eindhoven en de regio daaromheen.
Ook in Weert (pensionaat St. Louis) en Nederweert (oude gemeentehuis tegenover de St. Lambertuskerk) liet hij zijn bouwkundige sporen na.
De architect had een sterke relatie met de onderneming Philips in Eindhoven, die behalve in industriële activiteiten ook veel aandacht schonk aan sociale voorzieningen en huisvesting voor haar werknemers. Dat Philips de drijvende kracht achter voetbaalclub PSV was, weten velen. Dat Kooken het shirt van de voetbalclub ontwierp, weten slechts weinigen.
Ook zijn nageslacht (via de lijn van zijn dochter) was actief als architect. Beroemde projecten van zijn kinderen en kleinkinderen zijn bijvoorbeeld het Evoluon en andere spraakmakende gebouwen in Eindhoven. Inmiddels staat de vierde generatie aan het roer van deze architectendynastie.
Tijdsduur: 1 uur.
Ooit werden Ospel en Nederweert aan de oostgrens beschermd tegen roversbenden en militaire legers door een kilometerslange hoge wal en brede gracht. Een landweer noemde men zoiets. Precies aan het eind van de Meijelsedijk, op de kop van de Lochtstraat, stond een poort. Die gaf niet alleen toegang tot Ospel, maar indirect ook tot Nederweert en zelfs Weert. En weet je wat het oude Nederweerter woord voor poort is? Inderdaad: locht! Een woord dat verwant is aan het Engelse ‘to lock’ (vergrendelen).
Wie de locht van Ospel beheerste, had de sleutel van Nederweert in handen. Dan was er sprake van een ‘lock down’ als het ware. Dat was al zo in de 80-jarige Oorlog toen Nederweert te lijden had van de Spaanse guerrilla. Op de Lochtstraat werd in 1599 zwaar gevochten tussen soldaten en boeren. Het herhaalde zich nog een keer bij de bevrijding in 1944 toen terugtrekkende Duitse legertroepen van de locht een met landmijnen zwaarbeveiligde doorgang maakten.
Vlak bij de locht, op de grens van de onafzienbare heide van Ospeldijk, werd in 1776 door landbouwpioniers een kleine boerderij gesticht. Een hoeve die in de loop van de eeuwen verschillende namen zou dragen, zoals bijvoorbeeld Hoeve Vogelzang. Honderd jaar geleden stond de hoeve beter bekend als Bi-j Kets Maantje en sinds 2025 staat hier het wooncomplex De Peelwachter.
Gracht, wal en poort van de Lochtstraat zijn al eeuwen verdwenen. Maar archieven in binnen- en buitenland en plaatselijke overleveringen vertellen het verhaal van de Ospelse Locht. Een verhaal over boeren en burgers, pioniers en ondernemers, oorlog en vrede, lief en leed, emigratie en immigratie. Een kleine regio waar de lokale gebeurtenissen op wonderbaarlijke wijze samenkomen met de ontwikkelingen op het grote wereldtoneel. Met thema’s als economische vluchtelingen, boerenguerrilla en het vernietigende bevrijdingsfront uit de Tweede Wereldoorlog. Met ook verrassende historische uitstapjes naar Weert, Brussel en de Haarlemse duinenstreek.
Een aantal bekende en onbekende dames speelde een belangrijke rol in het verleden van de gemeente Nederweert. In deze presentatie worden zij alle voor het voetlicht gehaald.
Aan de hand van foto’s van kunstfotograaf Theo Derksen wordt je ingewijd in de geschiedenis van het historische cultuurlandschap in het noorden van Nederweert.
Maak kennis met het gebied waar zich vroeger de onmetelijke Groote Heide bevond en de waterloop De Kievit een natuurlijke en kartografische grens met ‘Holland’ en Brabant vormde.
De eerste steen van de huidige St. Lambertuskerk werd gelegd in 1467, middenin de Gouden Eeuw van het Land van Weert. De bouw van de kerk en toren was een verhaal van ups en downs, mede doordat de toren tweemaal door brand verwoest werd.
In deze lezing wordt zowel de geschiedenis van het kerkgebouw als die van het daarvoor gelegen plein met de kerkput belicht.
Het begin van de zeventiende eeuw is vermoedelijk een van de kleurrijkste tijdperken uit de Nederweerter geschiedenis. Een periode van rampspoed en oorlog, natuurrampen en epidemie, geloofscrisis, losse seksuele moraal en een overheid die probeert de gemeenschap in het rechte spoor te houden.
